Pergamon, Helenistik d\u00f6nemin en \u00f6nemli kentlerinden biri. M\u00d6 3. y\u00fczy\u0131lda Attalos I ve \u00f6zellikle Eumenes II d\u00f6nemlerinde b\u00fcy\u00fck bir siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve bilimsel merkez h\u00e2line gelmi\u015f. Kentin yerle\u015fim tarihi \u00e7ok daha eskiye uzansa da en parlak d\u00f6nemini M\u00d6 281\u2013133 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Attalos Hanedan\u0131 zaman\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f. M\u00d6 133\u2019te son kral Attalos III, krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 vasiyet yoluyla Roma Cumhuriyeti\u2019ne b\u0131rakm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece Pergamon, Roma\u2019n\u0131n Asya eyaletinin \u00f6nemli merkezlerinden biri olmu\u015f. Sonra Bizans ve Osmanl\u0131 d\u00f6nemlerinde de yerle\u015fim devam etmi\u015f, \u015fimdiki Bergama il\u00e7esi antik kentin \u00e7evresinde geli\u015fmi\u015f durumda. Ama \u00f6yle ki her an her k\u00f6\u015fede bir antik ta\u015f, kal\u0131nt\u0131 vs. var, yani kaz\u0131lsa alt\u0131ndan s\u0131n\u0131rs\u0131z eserler \u00e7\u0131kmaya devam eder.<\/p>\n
Arkada\u015f\u0131m\u0131n kuzeninin -ki kendisi bir gurmedir- tavsiyesi ile gitti\u011fimiz yerden hayat\u0131mda yedi\u011fim en g\u00fczel tulum peynirlerini ald\u0131k. Gidenlere \u00f6neririm; mutlaka Tulumcu\u2019nun nefis tulum peynirinden als\u0131nlar. \u0130ki \u00e7e\u015fit var, ben koyu sar\u0131 renk olan\u0131n\u0131 daha \u00e7ok sevdim.<\/p>\n
Alandaki akropol, kentin en y\u00fcksek noktas\u0131 ve burada saraylar, tap\u0131naklar ve kamu yap\u0131lar\u0131 bulunuyor. Beni ve bizi en \u00e7ok etkileyen yerlerden biri o dimdik ama dimmmdik tiyatro oldu. Buras\u0131 yakla\u015f\u0131k on bin ki\u015filik kapasitesiyle antik d\u00fcnyan\u0131n en dik yama\u00e7 tiyatrolar\u0131ndan biri. Emin olun g\u00f6r\u00fcnce insan yine \u201cBuray\u0131 yapanlar insanlar m\u0131yd\u0131?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyor. Akabinde Pergamon Suna\u011f\u0131 var; buras\u0131 tanr\u0131lar ile devlerin sava\u015f\u0131n\u0131 betimleyen kabartmalar\u0131yla \u00fcnl\u00fc. Suna\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn Pergamon Museum\u2019da sergileniyor. Traian Tap\u0131na\u011f\u0131, Roma \u0130mparatoru Trajan ad\u0131na in\u015fa edilmi\u015f. Asklepion\u2019a do\u011fru ge\u00e7iyoruz ve buras\u0131 antik d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6nemli sa\u011fl\u0131k merkezlerinden biri. \u00dcnl\u00fc hekim ve eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131n babas\u0131 Galenos burada e\u011fitim alm\u0131\u015f. Suyla ilgili \u00e7ok kanal ve yap\u0131 var burada. Yani t\u0131bb\u0131n \u00e7ok ileri d\u00fczey bir yeri tarihte. K\u0131z\u0131l Avlu (Red Basilica); Roma d\u00f6neminde M\u0131s\u0131r tanr\u0131lar\u0131na adanm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir tap\u0131nak kompleksi ve daha sonra kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n
Pergamon K\u00fct\u00fcphanesi en ilgilendi\u011fim \u015feylerden biri oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckken b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce olmak istedi\u011fim mesleklerden biri k\u00fct\u00fcphanecilikti; hem i\u015fimi yapabilirim hem b\u00fct\u00fcn g\u00fcn kitap okuyabilirim diye heves ederdim. Kitaplar, k\u00e2\u011f\u0131tlar, t\u00fcm k\u0131rtasiye malzemeleri, matbaalar, kitap kokusu ve yapraklar\u0131n h\u0131\u015f\u0131rt\u0131s\u0131, m\u00fcrekkepli kalemlerin yazarken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 o c\u0131z\u0131rt\u0131l\u0131 sesler beni adeta b\u00fcy\u00fclerdi -ki h\u00e2l\u00e2 da \u00f6yle. Bu nedenle antik \u015fehirlerde en \u00e7ok ilgimi \u00e7eken alanlardan biri oluyor k\u00fct\u00fcphaneler. \u0130\u015fte Pergamon, antik d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcphanelerinden birine sahip. Burada yakla\u015f\u0131k iki y\u00fcz bin el yazmas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu rivayet edilirmi\u015f. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n papir\u00fcs ihracat\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, hayvan derisinden yap\u0131lan ve daha dayan\u0131kl\u0131 olan par\u015f\u00f6men (parchment) kullan\u0131m\u0131n\u0131n Pergamon\u2019da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmesi nedeniyle \u201cpar\u015f\u00f6men\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ad\u0131 Latince \u201cpergamenum\u201d ile ili\u015fkilendirilmekte. D\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, par\u015f\u00f6men ad\u0131n\u0131n ve yap\u0131m\u0131n\u0131n merkezi. \u00d6yle \u00e7ok isterdim ki burada bunu devam ettiren bir \u00e7al\u0131\u015fma olmu\u015f olmas\u0131n\u0131. Bir yerde sat\u0131lmas\u0131n\u0131, yerli ve yabanc\u0131 turistlerin sadece tarih kitaplar\u0131nda duyduklar\u0131 o par\u015f\u00f6menleri buradan hediyelik olarak al\u0131p evlerine g\u00f6t\u00fcrebilmelerini\u2026 Hatta at\u00f6lyelerinin olmas\u0131n\u0131, insanlar\u0131n bu kadim gelene\u011fi ufak da olsa s\u00fcrd\u00fcrebilmelerini\u2026 \u015eahsen benim g\u00f6zlerim \u015fehri gezerken hep bir par\u015f\u00f6men d\u00fckk\u00e2n\u0131 arad\u0131 durdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc buras\u0131 par\u015f\u00f6menin anavatan\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/hotelhera.com.tr\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Bergama-sinem-hm-37-768x576-1.jpeg\")
<\/p>\n
\u0130ncil\u2019de ge\u00e7en Anadolu\u2019daki yedi kiliseden birine de sahip olan Bergama \u00c7ok Katmanl\u0131 K\u00fclt\u00fcrel Peyzaj Alan\u0131, 2014 y\u0131l\u0131nda UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 Listesi\u2019ne al\u0131nm\u0131\u015f, ki bu bana tarih olarak \u00e7ok ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f geldi. Alan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6nemi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse bu tarihten \u00e7ok \u00f6nceleri girmi\u015f olurdu bu listeye buras\u0131 bence. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu alan yaln\u0131zca antik kenti de\u011fil; Helenistik, Roma, Bizans, Beylikler ve Osmanl\u0131 d\u00f6nemlerinden kalma k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 da kaps\u0131yor, de\u011feri daha \u00f6nce bilinmeliymi\u015f.<\/p>\n
Pergamon, yani \u0130zmir Bergama, Helenistik d\u00f6nemin en g\u00fc\u00e7l\u00fc krall\u0131klar\u0131ndan birinin ba\u015fkentiydi; bilim, t\u0131p ve e\u011fitim alan\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir merkezdi. Antik d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00fct\u00fcphanelerinden birine ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Mimarisi, tiyatrosu ve sa\u011fl\u0131k merkeziyle d\u00fcnya tarihinin \u00f6nemli arkeolojik alanlar\u0131ndan biri. Hen\u00fcz gitmediyseniz siz de mutlaka Bergama\u2019y\u0131 ziyaret ediniz, Akropol, Asklepion, K\u0131z\u0131l Avlu ve \u00e7evredeki arkeolojik alanlar\u0131 gezip hem Helenistik hem de Roma d\u00f6neminin en etkileyici kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 bir arada g\u00f6rebilirsiniz. S\u00fctunlara, mimariye, heykellere, k\u0131saca \u015fehri kuran o dehaya hem hayran kalacak hem \u00e2\u015f\u0131k olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n
<\/p>\n
Biz Hera adl\u0131 bir otelde kald\u0131k. Hera benim k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m\u0131n ad\u0131. Buradan mitolojiye, tarihe ve antik d\u00fcnyaya ne kadar hayran oldu\u011fumu daha iyi anlayabilirsiniz. Oteli \u00e7ok ama \u00e7ok tatl\u0131 bir kar\u0131 koca i\u015fletiyor. Say\u0131n \u0130skender Oflaz ve e\u015fi Say\u0131n Mevhibe Oflaz. O\u011fullar\u0131 Cem Bey ve \u015fimdi art\u0131k torunlar\u0131 da i\u015fin ba\u015f\u0131nda. \u00c7ok tatl\u0131 bir aile. Otelin her odas\u0131n\u0131n ad\u0131 bir tanr\u0131 ya da tanr\u0131\u00e7a ad\u0131 Zeus, Hera, Apollon gibi\u2026 \u0130skender Bey bizi mahzeninde gezdirdi. Nefis bir koleksiyona sahip. En g\u00fczellerinden birini antik kente bakan teraslar\u0131nda yudumlad\u0131k. Ortamdaki huzur ve enerji muhte\u015femdi. Ak\u015fam yeme\u011fimizi Akropol restoranda yedik. M\u00fcthi\u015f bir ortam\u0131 var, \u00e7im zemin ve s\u00fct\u00fcn heykellerle dolu. Servis muhte\u015fem. Y\u00f6reye ait \u00e7\u0131\u011f\u0131rtma ve Bergama k\u00f6ftesinden denedik. Y\u00f6re eski ta\u015f Rum evleriyle dolu, her biri di\u011ferinden g\u00fczel. Sokaklar \u00e7ok \u015firin ve ta\u015f\u0131na topra\u011f\u0131na sinmi\u015f o muazzam kadim enerjisiyle kalbimi b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m yerlerden biri oldu. \u00c7ok uzun senelerdir kesintisiz festivaller d\u00fczenlenen bu \u015fehrimizin d\u00fcnyaca daha da \u00e7ok ziyaret edilmesini isterim.<\/p>\n
<\/p>\n
Biz yolumuza devam ediyoruz kara yolu ile ve \u00f6n\u00fcm\u00fczde say\u0131s\u0131z macera bizi bekliyor. Yeni istikametimiz gelecek say\u0131da olacak. Bir ba\u015fka binlerce y\u0131ll\u0131k antik \u015fehirde ve zaman t\u00fcnelinin ba\u015fka bir katman\u0131nda gelecek ay g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere.<\/p>\n
<\/p>\n
Sinem Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/p>\n